काठमाडौं । आकर्षक तलब र आईटीसम्बन्धी राम्रो रोजगारीको प्रलोभन देखाएर नेपाली युवालाई म्यानमार पुर्याई साइबर दास बनाइने गरेको गम्भीर तथ्य बाहिर आएको छ। वैदेशिक रोजगारीका नाममा दलालमार्फत म्यानमार, कम्बोडिया र लाओसजस्ता देश पुर्याइएका नेपालीहरूलाई त्यहाँ जबर्जस्ती अनलाइन ठगी, साइबर अपराध र अवैध डिजिटल गतिविधिमा संलग्न गराइने गरिएको पीडितहरूले बताएका छन्।
पीडितहरूका अनुसार सुरुमा थाइल्यान्ड वा अन्य देशमा आईटी कम्पनीमा काम लगाइदिने आश्वासन दिइन्छ। त्यसपछि विभिन्न बाटो हुँदै म्यानमारको सीमावर्ती क्षेत्रमा पुर्याइन्छ, जहाँ सशस्त्र समूह र अवैध कम्पनीको नियन्त्रणमा राखिन्छ। त्यहाँ पुगेपछि मोबाइल र पासपोर्ट खोसिने, परिवारसँग सम्पर्क गर्न नदिइने र लामो समयसम्म काम गर्न बाध्य बनाइने गरिएको छ।
कुटपिट, यातना र धम्की
काम गर्न अस्वीकार गर्ने वा लक्ष्य पूरा गर्न नसक्नेहरूलाई कुटपिट, मानसिक यातना र कहिलेकाहीँ बन्धक बनाएर फिरौती माग्ने गरिएको पीडितहरूको भनाइ छ। दिनमा १२–१६ घण्टासम्म अनलाइन ठगीका लागि प्रयोग गरिने सामाजिक सञ्जाल, डेटिङ एप र नक्कली लगानी प्लेटफर्ममार्फत विदेशी नागरिकलाई ठग्न बाध्य पारिन्छ।
सरकार र दूतावासको पहल
हालसम्म केही नेपालीलाई नेपाल फर्काउन सरकार र सम्बन्धित दूतावासले पहल गरे पनि अझै धेरै नेपाली त्यहाँ फसेको आशंका गरिएको छ। परराष्ट्र मन्त्रालयले अवैध रूपमा वैदेशिक रोजगारीमा जान नदिन सचेत रहन आग्रह गर्दै आएको छ भने मानव बेचबिखनविरुद्ध अनुसन्धान तीव्र पारिएको जनाएको छ।
सचेत रहन आग्रह
मानव अधिकारकर्मीहरूले सामाजिक सञ्जाल र अनौपचारिक एजेन्टमार्फत आउने “आईटी काम”, “अनलाइन जॉब” र “घरमै बसेर कमाइ” जस्ता प्रस्तावप्रति विशेष सावधानी अपनाउन आग्रह गरेका छन्। वैदेशिक रोजगारीमा जानुअघि सरकारी अनुमति, म्यानपावर कम्पनीको वैधता र कामको वास्तविक प्रकृति अनिवार्य रूपमा जाँच गर्नुपर्ने उनीहरूको सुझाव छ।
