काठमाडौं । पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहलाई लिएर सार्वजनिक रूपमा आएको एक टिप्पणीले अहिलेको राजनीतिक नेतृत्व र राज्य संरचनामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ । “राजा ज्ञानेन्द्र आफैँ हाँसेर निस्किए, हाम्रा नेतालाई जोगाउन हेलिकप्टर चाहियो” भन्ने भनाइले सत्ता र शक्तिको प्रयोग, जनविश्वास र सुरक्षा व्यवस्थाको फरक चित्र देखाएको विश्लेषकहरू बताउँछन् ।
२०६५ सालमा राजसंस्था अन्त्य हुँदा तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्र शाह शान्तिपूर्ण रूपमा नारायणहिटी दरबार छाडेर निजी नागरिकका रूपमा बाहिरिए । न कुनै सुरक्षा घेरा, न त कुनै अवरोध—राजसंस्थाको अन्त्यको त्यो क्षण नेपालकै राजनीतिक इतिहासमा असाधारण रूपमा शान्त मानिन्छ । तर त्यसपछि बनेका गणतान्त्रिक व्यवस्थाका शीर्ष नेताहरू भने जनआक्रोश, विरोध प्रदर्शन वा राजनीतिक अस्थिरताका बेला हेलिकप्टरमार्फत सुरक्षित स्थानमा सारिनुपर्ने अवस्थाले अहिलेको शासन प्रणाली कति सुरक्षित र जनमैत्री छ भन्ने प्रश्न उठेको छ ।
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार यो तुलना केवल व्यक्ति वा संस्था मात्र होइन, नेतृत्वको शैली र जनतासँगको सम्बन्धसँग जोडिएको छ । “राजा हट्दा कुनै हिंसा भएन, तर गणतन्त्रमा नेताहरू जनताबाट जोगिन सुरक्षा खोज्नुपरेको अवस्था आफैँमा चिन्ताजनक हो,” एक विश्लेषक भन्छन् । हाल बढ्दो भ्रष्टाचार, महँगी, बेरोजगारी र सेवा प्रवाहप्रतिको असन्तुष्टिले जनआक्रोश बढ्दै गएको छ । यही असन्तुष्टिका बीच सार्वजनिक स्थलमा नेताहरूको आवतजावत कठिन हुँदै जानु र सुरक्षामाथि निर्भरता बढ्नुले शासनप्रणालीप्रतिको विश्वास कमजोर हुँदै गएको संकेत गर्छ । यद्यपि केही राजनीतिक दलका नेताहरू भने यस्तो तुलना भ्रामक भएको दाबी गर्छन् । उनीहरूका अनुसार अहिलेको सुरक्षा चुनौती अन्तर्राष्ट्रिय अपराध, संगठित गिरोह र अराजक गतिविधिसँग पनि जोडिएको छ, जसका कारण सुरक्षा सतर्कता बढाइएको हो । तर जनतासँग प्रत्यक्ष संवाद र भरोसा कायम गर्न नसकिएको स्वीकारोक्ति भने उनीहरू आफैँ पनि गर्छन् ।
समग्रमा, “राजा ज्ञानेन्द्र आफैँ हाँसेर निस्किए” भन्ने सन्दर्भले शान्तिपूर्ण सत्ता हस्तान्तरणको स्मरण गराउँछ भने “हाम्रा नेतालाई जोगाउन हेलिकप्टर चाहियो” भन्ने वाक्यले आजको राजनीतिक यथार्थप्रति कठोर प्रश्न खडा गर्छ । गणतन्त्र बलियो बनाउने हो भने शक्ति र सुरक्षाभन्दा पनि जनविश्वास र उत्तरदायित्वलाई केन्द्रमा राख्नुपर्ने आवश्यकता झन् स्पष्ट देखिएको छ ।
