काठमाडौँ । पछिल्लो समय सुनचाँदी बजारमा असामान्य अवस्था देखिएको छ। सुन किन्नभन्दा बेच्न आउने मानिसहरूको संख्या उल्लेख्य रूपमा बढ्दै गएको व्यवसायीहरू बताउँछन्। बजारमा खरिदकर्ता भन्दा विक्रेताको चाप बढी भएपछि सुनचाँदी कारोबारमा असन्तुलन सिर्जना भएको छ। सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार आर्थिक मन्दी, नगद अभाव, बढ्दो महँगी र घरायसी खर्च धान्नुपर्ने दबाबका कारण धेरै नागरिकले आफ्नो सञ्चित गहना बिक्री गर्न थालेका छन्। विशेषगरी मध्यम वर्गीय परिवारहरूमा नगद आवश्यकताका कारण सुन बेच्ने प्रवृत्ति तीव्र बनेको देखिन्छ। एक व्यवसायी भन्छन्, “पहिले दश जना किन्न आउँदा दुई–तीन जना मात्रै बेच्न आउँथे, अहिले अवस्था उल्टिएको छ। दिनभरिमा आउनेमध्ये अधिकांश ग्राहक सुन बेच्न नै आउँछन्, किन्न आउने निकै कम छन्।”
उनका अनुसार बजारमा माग घट्दा सुनको कारोबार संख्यात्मक रूपमा घटिरहेको छ भने विक्रेताको चापले बजार मनोविज्ञान नै परिवर्तन हुँदै गएको छ। अर्थशास्त्रीहरूका अनुसार यो अवस्था देशको समग्र आर्थिक दबाबको संकेत हो। रोजगारीको अनिश्चितता, आय घट्नु, ऋणको चाप र व्यापारिक गतिविधिमा आएको सुस्तताले गर्दा मानिसहरू दीर्घकालीन सम्पत्ति मानिने सुनलाई समेत नगदीकरण गर्न बाध्य भएका छन्। साथै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य उच्च भए पनि आन्तरिक बजारमा खरिद क्षमताको कमी देखिनु अर्को मुख्य कारण मानिएको छ। मूल्य बढ्दा सर्वसाधारणका लागि सुन किन्न अझ कठिन बनेको छ, जसले माग घटाएको छ।
बजार विश्लेषकहरू भन्छन्, यदि यही प्रवृत्ति दीर्घकालसम्म जारी रह्यो भने सुनचाँदी व्यवसाय मात्र होइन, समग्र खुद्रा व्यापार क्षेत्रमा पनि यसको प्रभाव देखिन सक्छ। उपभोग घट्नु आर्थिक चक्र सुस्त हुँदै गएको संकेत हो, जसले बजारमा नकारात्मक मनोविज्ञान फैलिन सक्ने खतरा रहन्छ। व्यवसायीहरू भने सरकारको ध्यान आर्थिक गतिविधि चलायमान बनाउने नीतितर्फ जानुपर्ने बताउँछन्। नगद प्रवाह बढाउने, रोजगारी सिर्जना गर्ने र बजारमा उपभोक्ताको विश्वास बढाउने नीति बिना यो प्रवृत्ति उल्टिन कठिन हुने उनीहरूको भनाइ छ। हालको अवस्था एक वाक्यमा भन्नुपर्दा बजारको यथार्थ यस्तो छ—मानिसहरू सुन बेच्न आइरहेका छन्, किन्न आइरहेका छैनन्।
