महा शिवरात्री हिन्दु धर्मका सबैभन्दा पवित्र र महत्वपूर्ण पर्वहरूमध्ये एक हो। यो पर्व विशेषगरी भगवान भगवान शिव को आराधना तथा उपासना गर्नका लागि मनाइन्छ। प्रत्येक वर्ष फाल्गुन महिनाको कृष्ण पक्षको चतुर्दशी तिथिमा यो पर्व पर्दछ। धार्मिक विश्वास अनुसार यसै दिन भगवान शिव प्रकट हुनुभएको वा शिव–पार्वती विवाह सम्पन्न भएको मानिन्छ।
महा शिवरात्रीको दिन भक्तजनहरू बिहानैदेखि व्रत बस्छन् र नजिकैका शिव मन्दिरमा गई पूजा–आराधना गर्छन्। शिवलिङ्गमा जल, दूध, बेलपत्र, धतुरो र अक्षता चढाउने परम्परा छ। विशेषगरी बेलपत्र भगवान शिवलाई अति प्रिय मानिन्छ। रातभर जाग्राम बसी “ॐ नमः शिवाय” मन्त्र जप गरिन्छ र भजन–कीर्तन गरिन्छ। यस दिन उपवास बस्दा र श्रद्धापूर्वक पूजा गर्दा पाप नाश हुने तथा मनोकामना पूरा हुने विश्वास गरिन्छ।
नेपालमा महा शिवरात्री विशेष धूमधामका साथ मनाइन्छ। राजधानी काठमाडौँस्थित पशुपतिनाथ मन्दिर मा लाखौँ भक्तजनको भीड लाग्छ। भारत लगायत विश्वका विभिन्न देशबाट समेत साधु–सन्त र श्रद्धालुहरू यहाँ दर्शन गर्न आउँछन्। मन्दिर परिसरमा दियो, धूप र भजनले धार्मिक वातावरण झनै पवित्र र उल्लासमय बन्छ।
महा शिवरात्रीले सत्य, संयम र आत्मशुद्धिको सन्देश दिन्छ। भगवान शिवलाई संहारका देवता मानिए पनि उहाँ करुणा र दयाका प्रतीक हुनुहुन्छ। यस पर्वले मानिसलाई असत्य र अहंकार त्यागी सत्य मार्गमा हिँड्न प्रेरणा दिन्छ। त्यसैले महा शिवरात्री केवल धार्मिक पर्व मात्र नभई आध्यात्मिक जागरणको अवसर पनि हो।
