काठमाडौँ : देशभर आज विभिन्न कार्यक्रम गरी (फागुन ७) प्रजातन्त्र दिवस मनाइँदैछ। २००७ साल फागुन ७ गते १०४ वर्षे निरङ्कुश राणा शासनको अन्त्य भई नेपालमा प्रजातन्त्र स्थापना भएको ऐतिहासिक दिनको सम्झनामा हरेक वर्ष यो दिवस मनाउने परम्परा रहँदै आएको छ। जनअधिकार, स्वतन्त्रता र समानताको निम्ति जीवन उत्सर्ग गर्ने महान् शहीदहरू—दशरथ चन्द, धर्मभक्त माथेमा, गंगालाल श्रेष्ठ र शुक्रराज शास्त्री—प्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै मुलुकभर विशेष समारोह आयोजना गरिएको छ।
काठमाडौँस्थित सैनिक मञ्च टुँडिखेलमा आयोजित मूल समारोहमा राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, सभामुख, प्रधानन्यायाधीश, मन्त्रीपरिषद्का सदस्य, संवैधानिक निकायका पदाधिकारी तथा कूटनीतिक प्रतिनिधिहरूको उपस्थिति रहेको छ। नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलद्वारा सम्मान सलामी अर्पण गरिएको छ भने विभिन्न सांस्कृतिक झाँकी र देशभक्तिपूर्ण प्रस्तुतिहरूले कार्यक्रमलाई भव्य बनाएका छन्। शहीद स्मारकमा माल्यार्पण, दीप प्रज्वलन तथा मौनधारण गरी बलिदानीहरूको योगदान स्मरण गरिएको छ।
राज्यशक्तिको स्रोत जनता मात्र हुन् र मुलुकको सार्वभौमसत्ता जनतामा निहित हुनुपर्छ भन्ने मान्यतालाई जनताको संघर्ष तथा वीरवीरांगना शहीदको बलिदानबाट स्थापित गरेको हुनाले आजको दिन नेपालको इतिहासमा गौरवपूर्ण र अविस्मरणीय मानिन्छ।
मूल समारोह आज काठमाडौँको सैनिक मञ्च, टुँडिखेलमा विशेष कार्यक्रमका साथ आयोजना हुँदैछ। प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीको अध्यक्षतामा गठन गरिएको मूल समारोह समितिमा नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू, काठमाडौँ उपत्यकाका नगरप्रमुखहरू, मुख्य सचिव, प्रधान सेनापति, सुरक्षा निकायका प्रमुखहरू लगायत उच्च पदाधिकारीहरू सदस्य छन्। गृह मन्त्रालयका सचिव सदस्य–सचिवको भूमिकामा छन्।
प्रजातन्त्र दिवसका अवसरमा सरकारले सार्वजनिक बिदा दिएको छ। यसै अवसरमा राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, विभिन्न राजनीतिक दलका नेता लगायतले शुभकामना दिएका छन्।
प्रजातन्त्र स्थापनाको आधारशिला ती शहीदहरूको त्याग र जनआन्दोलनको बलमा सम्भव भएको थियो। त्यसपछि देशले २०४६ सालको जनआन्दोलन, २०६२/६३ को जनआन्दोलन हुँदै लोकतन्त्रको संस्थागत विकासको यात्रा तय गर्यो। २०७२ सालमा संविधान जारी भएसँगै नेपाल संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक शासन व्यवस्थामा प्रवेश गरेको छ। आजको दिनले निरङ्कुशताको विरुद्ध जनशक्तिको विजयको प्रतीकका रूपमा लोकतान्त्रिक मूल्य–मान्यता, मानवअधिकार, प्रेस स्वतन्त्रता र विधिको शासनप्रति प्रतिबद्धता दोहोर्याउने अवसर प्रदान गरेको छ।
सरकारले प्रजातन्त्र दिवसको अवसरमा शुभकामना सन्देश जारी गर्दै लोकतन्त्रको रक्षा, सुशासन प्रवर्द्धन, भ्रष्टाचार नियन्त्रण र समृद्धिको मार्गमा एकताबद्ध भएर अघि बढ्न आह्वान गरेको छ। विभिन्न राजनीतिक दल, नागरिक समाज, शैक्षिक संस्था र स्थानीय तहहरूले प्रभातफेरी, विचार गोष्ठी, रक्तदान कार्यक्रम तथा सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना गरेका छन्।
प्रजातन्त्र दिवस केवल उत्सवको दिन मात्र होइन, जिम्मेवारीको स्मरण पनि हो। शहीदहरूको बलिदानले स्थापित गरेको प्रजातन्त्रलाई सुदृढ गर्दै समावेशी, समानतामूलक र उत्तरदायी शासन व्यवस्था निर्माण गर्नु आजको आवश्यकता हो। लोकतन्त्रको आधार जनताको सार्वभौम सत्ता र सहभागिता भएकाले नागरिक सचेतना र उत्तरदायित्वले नै प्रजातन्त्रको सार्थकता पुष्टि गर्ने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।
