बालेन शाह नेतृत्वको सरकार संविधान संशोधनको बहसलाई औपचारिक रूपमा अघि बढाउने तयारीमा जुटेको छ। सरकारले गठन गरेको संविधान संशोधन बहस पत्रसम्बन्धी कार्यदलको पहिलो बैठक भएसँगै उक्त प्रक्रिया सुरु भएको हो। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह बालेनका राजनीतिक सल्लाहकार असिम शाहको संयोजकत्वमा रहेको कार्यदलको पहिलो बैठकनै सदस्यहरूको अपुरो उपस्थिति भएको छ।
यस कदमसँगै देशको राजनीतिक वृत्तमा नयाँ तरंग उत्पन्न भएको छ भने विभिन्न दल तथा सरोकारवालाबीच मतभेद पनि सतहमा आउन थालेका छन्। सरकार पक्षले वर्तमान संविधान समयअनुसार परिमार्जन गर्न आवश्यक रहेको तर्क अघि सारेको छ। संघीय शासन प्रणाली कार्यान्वयनका क्रममा देखिएका कमजोरी, अधिकारको अस्पष्ट बाँडफाँट, तथा सेवा प्रवाहमा देखिएको ढिलासुस्तीलाई सुधार गर्न संशोधन अपरिहार्य भएको सरकारका प्रतिनिधिहरूको भनाइ छ। विशेषगरी स्थानीय तहको अधिकार विस्तार, वित्तीय स्वायत्तता र प्रशासनिक संरचना सुदृढीकरणमा केन्द्रित रहेर संशोधनको तयारी भइरहेको बताइएको छ।
तर, विपक्षी दलहरूले भने यो प्रक्रियालाई ‘अप्ठेरो अभ्यास’को रूपमा व्याख्या गर्दै सरकारको उद्देश्यप्रति प्रश्न उठाएका छन्। उनीहरूका अनुसार पर्याप्त राष्ट्रिय सहमति बिना संविधान संशोधनतर्फ अघि बढ्नु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ। साथै, राजनीतिक स्वार्थ पूरा गर्ने उद्देश्यले संशोधनको एजेन्डा ल्याइएको हुन सक्ने आशंका पनि व्यक्त गरिएको छ।
संविधान संशोधन प्रक्रिया आफैंमा जटिल र संवेदनशील मानिन्छ। संसदमा दुई तिहाइ बहुमत आवश्यक पर्ने, विभिन्न राजनीतिक शक्तिहरूबीच सहमति कायम गर्नुपर्ने तथा जनस्तरमा स्वीकार्यता प्राप्त गर्नुपर्ने चुनौती यस प्रक्रियामा प्रमुख रूपमा देखिन्छन्। त्यसैले यसलाई ‘अप्ठेरो अभ्यास’को संज्ञा दिइएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
यसैबीच, नागरिक समाज, कानुनविद् तथा राजनीतिक विश्लेषकहरूले संविधान संशोधन आवश्यक भए पनि त्यसलाई व्यापक छलफल, पारदर्शिता र समावेशी प्रक्रियामार्फत अघि बढाउन सुझाव दिएका छन्। हतारमा गरिएको संशोधनले दीर्घकालीन रूपमा राजनीतिक अस्थिरता निम्त्याउन सक्ने उनीहरूको चेतावनी छ।
हाल बालेन नेतृत्वको सरकार प्रारम्भिक चरणमै रहेको भए पनि आगामी दिनमा संविधान संशोधनको मुद्दा राष्ट्रिय राजनीतिमा केन्द्रिय बहसको विषय बन्ने देखिन्छ। अब सरकार कसरी सहमति जुटाउँदै यो प्रक्रियालाई अघि बढाउँछ भन्ने विषयले देशको राजनीतिक भविष्यमा महत्वपूर्ण प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ।
