काठमाडौं : नेपाल र भारतबीच डिजिटल भुक्तानी प्रणालीलाई जोड्ने महत्वपूर्ण सहमति कार्यान्वयनको चरणमा पुगेको छ। यस सहमतिअनुसार दुवै देशका नागरिकले सीमापार यात्रा गर्दा आफ्नो देशको मोबाइल बैंकिङ वा डिजिटल वालेट प्रयोग गरेर क्यूआर (QR) स्क्यानमार्फत भुक्तानी गर्न सक्ने व्यवस्था गरिनेछ। नेपाल राष्ट्र बैंक र भारतको रिजर्भ बैंकबीच २०२४ फेब्रुअरीमा भएको सम्झौताअनुसार भारतको यूपीआई (UPI) प्रणाली र नेपालको राष्ट्रिय डिजिटल भुक्तानी पूर्वाधारबीच अन्तरआबद्धता (interoperability) विकास गर्ने प्रक्रिया सुरु भएको थियो। यसको उद्देश्य दुई देशबीचको व्यापार, पर्यटन, शिक्षा तथा आवागमनलाई सहज बनाउनु हो।
यसअघि २०२४ मार्चदेखि भारतीय नागरिकहरूले नेपालमा रहेका फोनेपे नेटवर्कका क्यूआर कोड स्क्यान गरेर सहज रूपमा भुक्तानी गर्न पाउने व्यवस्था सुरु भइसकेको छ। नेपाल भ्रमणमा आउने भारतीय पर्यटक, विद्यार्थी तथा बिरामीहरूले आफ्नो यूपीआई एपमार्फत नेपाली पसल तथा व्यवसायमा भुक्तानी गरिरहेका छन्।
तर नेपाली नागरिकले भारतमा गएर सोही सुविधा प्रयोग गर्न भने अझै पाएका छैनन्। प्राविधिक तथा नीतिगत केही विषय मिलाउन बाँकी रहेकाले सेवा सञ्चालनमा ढिलाइ भएको थियो। हालै नेपाल र भारतका सम्बन्धित निकायहरूबीच भएको नयाँ समझदारीपछि नेपाली नागरिकलाई पनि भारतमा क्यूआर स्क्यान गरेर भुक्तानी गर्न सक्ने व्यवस्था कार्यान्वयन गर्ने तयारी अघि बढाइएको छ।
विशेषगरी भारत भ्रमणमा जाने नेपाली विद्यार्थी, तीर्थयात्री, व्यवसायी तथा पर्यटकका लागि यो सुविधा अत्यन्त उपयोगी हुने अपेक्षा गरिएको छ। सेवा सञ्चालन भएपछि नेपाली प्रयोगकर्ताले नगद बोक्नुपर्ने झन्झट कम हुने, मुद्रा सटहीको समस्या घट्ने तथा डिजिटल माध्यमबाट सुरक्षित र छिटो भुक्तानी गर्न सक्नेछन्। यद्यपि सेवा कहिलेदेखि सुरु हुन्छ भन्ने निश्चित मिति भने अझै सार्वजनिक गरिएको छैन। तर हालै भएको समझदारीपछि प्राविधिक परीक्षण र आवश्यक प्रक्रियाहरू पूरा गरी निकट भविष्यमा नेपाली नागरिकलाई भारतमा क्यूआरमार्फत भुक्तानी गर्न सक्ने व्यवस्था लागू गरिने संकेत सम्बन्धित निकायहरूले दिएका छन्। सीमापार डिजिटल भुक्तानी प्रणाली पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आएपछि नेपाल–भारत आर्थिक सम्बन्ध, पर्यटन प्रवर्द्धन र जनस्तरको सम्पर्क अझ सुदृढ हुने विश्वास गरिएको छ।
