अमेरिका र इरानबीचको तनाव तत्काल समाधान हुने सम्भावना कमजोर बन्दै गएपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य पुनः उकालो लागेको छ। विशेषगरी विश्वको महत्वपूर्ण ऊर्जा ढुवानी मार्ग हर्मुज जलडमरूमध्य पुनः पूर्णरूपमा सञ्चालनमा आउने विषयमा अनिश्चितता बढेपछि तेल बजारमा आपूर्ति अवरोधको चिन्ता थपिएको हो। मंगलबार, अगस्ट ११ सम्मको कारोबारमा ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य करिब ८७.८० अमेरिकी डलर तथा वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडिएट (WTI) करिब ८२.२२ डलर प्रतिब्यारेल पुगेको विवरण सार्वजनिक भएको छ। बजारमा अमेरिका–इरानबीचको गतिरोध लम्बिँदै जाँदा तेलको आपूर्ति र ढुवानीमा थप जोखिम उत्पन्न हुन सक्ने आशंकाले मूल्यलाई माथि धकेलेको हो।
इरानले हर्मुज जलडमरूमध्य पुनः खोल्नुअघि विभिन्न सर्त पूरा गर्नुपर्ने अडान राखेको छ। अर्कोतर्फ, अमेरिकासँगको वार्ता तथा जलडमरूमध्य खुलाउने विषयमा अझै स्पष्ट सहमति बन्न सकेको छैन। यही अनिश्चितताका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारका लगानीकर्ता तथा ऊर्जा व्यापारीहरू सतर्क बनेका छन्।सोमबार मात्रै तेलको मूल्य करिब ५ प्रतिशतले बढेको थियो। अमेरिका र इरानबीच जलडमरूमध्य खोल्ने विषयमा सहमतिको सम्भावना कमजोर बनेपछि बजारमा आपूर्ति अवरोध लामो समयसम्म कायम रहन सक्ने अनुमान गरिएको थियो। त्यसको प्रभाव मंगलबार पनि तेलको मूल्यमा देखिएको हो।
हर्मुज जलडमरूमध्य विश्व ऊर्जा बजारका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण समुद्री मार्ग हो। विश्वको पेट्रोलियम आपूर्तिको ठूलो हिस्सा यही मार्ग हुँदै ओसारपसार हुने भएकाले यसको आवागमनमा अवरोध हुँदा विश्व बजारमा तत्कालै आपूर्ति संकटको डर बढ्ने गर्दछ। यसअघि पनि हर्मुज क्षेत्रमा देखिएको अवरोधका कारण कच्चा तेल तथा प्रशोधित पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यमा उल्लेख्य वृद्धि भएको थियो।
विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिका–इरान तनाव थप चर्किएमा हर्मुज जलडमरूमध्यबाट हुने तेल ढुवानीमा थप अवरोध आउन सक्छ। त्यसले कच्चा तेलको मूल्य अझ बढाउने जोखिम रहन्छ। यसको प्रत्यक्ष असर पेट्रोल, डिजेल, हवाई इन्धन तथा अन्य पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यमा पर्न सक्छ भने विश्वव्यापी मुद्रास्फीतिमा समेत थप दबाब सिर्जना हुन सक्छ। यद्यपि, अमेरिका र इरानबीच कूटनीतिक पहलबाट हर्मुज जलडमरूमध्य पुनः नियमित रूपमा सञ्चालनमा ल्याउन सकिएमा तेलको मूल्यमा पुनः गिरावट आउन सक्ने बजार विश्लेषकहरूको अनुमान छ। अहिले भने वार्ता, सुरक्षा अवस्था र समुद्री यातायातको गतिविधिलाई अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारले नजिकबाट नियालिरहेको छ।
यसैबीच, तेलको मूल्यमा आएको वृद्धिले तेल आयातमा निर्भर मुलुकहरूमा थप आर्थिक दबाब पर्ने देखिएको छ। इन्धनको मूल्य बढ्दा यातायात खर्चदेखि उत्पादन तथा उपभोग्य वस्तुको मूल्यसम्म प्रभावित हुने भएकाले अमेरिका–इरान गतिरोधको प्रभाव विश्व अर्थतन्त्रमा समेत पर्न सक्ने चिन्ता बढेको छ।
